យើងឈរនៅចំនុចរបត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលព្រំដែនរវាងអ្វីដែលជា «មនុស្ស» និងអ្វីដែលជា «ម៉ាស៊ីន» កំពុងតែរលាយបាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ផ្នែកដែលដាក់ឈ្មោះថា «undefined» នេះ មិនមែនតំណាងឲ្យភាពទទេរស្អាតនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការទទួលស្គាល់ដ៏ស្មោះត្រង់បំផុតចំពោះ តំបន់ដែលមិនទាន់ត្រូវបានគូសវាស នៃអនាគតរបស់យើង។ វាជាទីកន្លែងដែលបច្ចេកវិទ្យាបានវ៉ាដាច់ទស្សនវិជ្ជារបស់យើង ហើយល្បឿននៃនវានុវត្តន៍បានជែងសមត្ថភាពរបស់យើងក្នុងការកំណត់ក្រមសីលធម៌ និងការយល់ដឹង។ ភាពមិនច្បាស់លាស់ដ៏ធំធេងដែលគ្របដណ្ដប់លើទំនាក់ទំនងមនុស្ស និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) នាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាប្រធានបទស្នូលនៃជំពូកនេះ ដែលទាមទារឱ្យយើងពិនិត្យមើលអត្តសញ្ញាណ គោលបំណង និងជោគវាសនារបស់យើងឡើងវិញ។ AI មិនមែនជាឧបករណ៍គ្រាន់តែសម្រាប់ជំនួយការងារទៀតទេ ប៉ុន្តែវាជាកម្លាំងកាតាលីករដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសង្គម នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ការបោះជំហានយ៉ាងលឿនរបស់ AI ពីទ្រឹស្តីទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង ជាពិសេសការលេចចេញនូវគំរូភាសាដ៏ធំ (LLMs) និងសមត្ថភាពបង្កើតថ្មីរបស់វា (Generative AI) បានបង្កើតឲ្យមាន ចំណុចកោង មួយនៅក្នុងវិវឌ្ឍន៍របស់មនុស្ស។ បញ្ហាប្រឈមធំបំផុតនៅក្នុងតំបន់ «undefined» នេះ គឺមិនមែនស្ថិតនៅក្នុងការសរសេរកូដនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងការសរសេរច្បាប់របស់មនុស្ស។ តើធ្វើដូចម្តេចទើបយើងអាចរក្សានូវភាពជាម្ចាស់ការ និងតម្លៃរបស់មនុស្ស នៅពេលដែលម៉ាស៊ីនអាចធ្វើត្រាប់តាមសមត្ថភាពបញ្ញាដ៏ស្មុគស្មាញរបស់យើង ថែមទាំងអាចលើសពីនេះ? តើគុណតម្លៃពិតប្រាកដនៃជីវិតមនុស្សមានអ្វីខ្លះ ប្រសិនបើការច្នៃប្រឌិត ការវិភាគ និងសូម្បីតែសិល្បៈ អាចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្បួនដោះស្រាយ (Algorithm)? យើងត្រូវតែទទួលស្គាល់ថា ការគ្រប់គ្រង នៃបច្ចេកវិទ្យានេះទាមទារឱ្យមានភាពក្លាហានខាងទស្សនវិជ្ជា។ ជំពូកនេះនឹងវិភាគដោយស៊ីជម្រៅអំពីអ្វីដែលយើងបាត់បង់ និងអ្វីដែលយើងអាចរក្សាបាន នៅពេលដែលបញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្លាយជាផ្នែកសំខាន់បំផុតនៃបណ្តុំនៃស្មារតីរួមរបស់យើង។ វាទាមទារឱ្យមានការតាំងចិត្តក្នុងការបង្កើតផែនទីបង្ហាញផ្លូវសីលធម៌មួយ មុនពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាខ្លួនឯងកំណត់ផ្លូវសម្រាប់យើង។ យើងមិនអាចរង់ចាំឲ្យអនាគតមកដល់បានទេ យើងត្រូវតែទៅជួបវា ហើយកំណត់វាឡើងវិញដោយចេតនានិងស្មារតីជ្រៅជ្រះ។ គោលដៅរបស់យើង គឺមិនមែនត្រឹមតែការរស់រានមានជីវិតខាងរាងកាយនោះទេ ប៉ុន្តែជាការធានានូវ ការរស់រាននៃភាពជាមនុស្ស របស់យើង។ ការយល់ដឹងអំពីតំបន់ «undefined» នេះ គឺជាកាតព្វកិច្ចចម្បងរបស់យើងនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ តំបន់ដែលមិនត្រូវបានកំណត់នេះ ក៏ជាកន្លែងដែលយើងអាចកំណត់ឡើងវិញនូវ ស្មារតីរួមរបស់មនុស្ស ផងដែរ។ នៅពេលដែល AI ក្លាយជាដៃគូដ៏វៃឆ្លាតបំផុតរបស់យើង នោះវាលែងគ្រប់គ្រាន់ទៀតហើយដែលយើងផ្តោតតែលើ IQ ឬការគណនា។ ភាពចាំបាច់ថ្មី គឺស្ថិតនៅលើការអភិវឌ្ឍ EQ (បញ្ញាអារម្មណ៍) និង WQ (បញ្ញាខាងគតិបណ្ឌិត/ប្រាជ្ញា) ឲ្យបានខ្ពស់បំផុត។ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពផ្អែកលើទិន្នន័យ ប៉ុន្តែវាមិនអាចធ្វើការជ្រើសរើសប្រកបដោយសីលធម៌ផ្អែកលើមនសិការ ឬការអាណិតអាសូរបានឡើយ។ ភាពខុសគ្នានេះគឺជាគន្លឹះ។ យើងត្រូវតែពង្រឹងគុណសម្បត្តិទាំងនោះ ដែលកំណត់លក្ខណៈឯកត្តជនរបស់មនុស្សជាតិ៖ សមត្ថភាពក្នុងការសង្ស័យ សមត្ថភាពក្នុងការមានអារម្មណ៍អាណិតអាសូរចំពោះអ្នកដទៃ ការស្វែងរកអត្ថន័យដែលហួសពីភាពចាំបាច់ខាងជីវសាស្ត្រ និងការស្រេកឃ្លានចំពោះចំណេះដឹងដែលមិនអាចវាស់វែងបាន។ តើយើងអាចប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីជួយយើងឱ្យក្លាយជាមនុស្សដែលមាន វិចារណញ្ញាណ (Wisdom) កាន់តែខ្ពស់ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យភាពងាយស្រួលនៃបច្ចេកវិទ្យាបន្ថយនូវការតស៊ូដ៏សំខាន់របស់យើងចំពោះការលូតលាស់ផ្ទាល់ខ្លួនដោយរបៀបណា? តំបន់ «undefined» នេះ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីជម្រៅខាងក្នុងរបស់យើង។ ប្រសិនបើយើងអនុញ្ញាតឲ្យការគ្រប់គ្រងរបស់ AI កាត់បន្ថយការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់យើងក្នុងការគិតប្រកបដោយការរិះគន់ ការយល់ដឹងអំពីខ្លួនឯង និងការចូលរួមក្នុងកិច្ចពិភាក្សាដ៏លំបាក នោះយើងនឹងក្លាយជាអ្នកសង្កេតការណ៍អកម្មចំពោះការដួលរលំនៃអត្ថិភាពរបស់យើង។ គោលដៅនៃជំពូកនេះ គឺដើម្បីបញ្ឆេះនូវ ការយល់ដឹងប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត មួយ ដើម្បីធានាថា ខណៈពេលដែលយើងបង្រៀនម៉ាស៊ីនឱ្យគិត នោះយើងក៏ត្រូវរៀនពីរបៀបធ្វើជាមនុស្សឲ្យបានល្អប្រសើរឡើងវិញផងដែរ។ អនាគតមិនមែនជាជោគវាសនាដែលបានកំណត់នោះទេ វាគឺជាការអញ្ជើញមួយសម្រាប់មនុស្សជាតិ ដើម្បីចូលរួមនៅក្នុងការច្នៃប្រឌិតរួមគ្នាដ៏ធំបំផុតរបស់យើង។