ការពន្យល់លម្អិត៖ កម្ពុជាក្រោមអាណានិគមបារាំង
និងចលនាតស៊ូ
ឯកសារនេះផ្តល់នូវការវិភាគស៊ីជម្រៅលើមូលហេតុ និងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីជាជំនួយដល់ការសិក្សា និងការបង្រៀន។
១. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ (មុនពេលបារាំងចូលមក)
មុនពេលបារាំងដាក់អាណានិគម (១៨៦៣) កម្ពុជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រហៅថា “នៅចន្លោះថ្គាមខ្លាពីរ” គឺប្រទេសសៀម (ថៃ) នៅខាងលិច និងប្រទេសអណ្ណាម (វៀតណាម) នៅខាងកើត។ ព្រះរាជាខ្មែរនៅសម័យនោះ (សម័យឧដុង្គ) ព្យាយាមស្វែងរកមធ្យោបាយយ៉ាងលំបាកដើម្បីរំដោះខ្លួនពីការត្រួតត្រារបស់ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរនេះ។
២. ការវិភាគ៖ ហេតុអ្វីទទួលយកអាណានិគម?
ក កត្តានយោបាយ (ការរស់រាននៃជាតិ)
ទឹកដីខ្មែរត្រូវបានកាត់បន្តិចម្តងៗទៅឱ្យសៀម (បាត់ដំបង, សៀមរាប…) និងយួន (កម្ពុជាក្រោម)។
កម្ពុជាត្រូវការ “មហាអំណាចទី៣” ដើម្បីមកទប់ទល់។ ការទទួលយកបារាំង គឺជាជម្រើស “យកខ្លាដើម្បីដេញក្រពើ” ដើម្បីរក្សាឈ្មោះប្រទេសកម្ពុជាឱ្យនៅមានលើផែនទីពិភពលោក។
ខ កត្តាសេដ្ឋកិច្ច (ការក្ស័យធនជាតិ)
សេដ្ឋកិច្ចដុនដាបខ្លាំង កសិកម្មគ្រាន់តែសម្រាប់ចិញ្ចឹមក្រពះ រតនាគារជាតិទទេស្អាតដោយសារបង់សួយសារអាករ។
បារាំងជួយរៀបចំប្រព័ន្ធពន្ធដារ បើកប្រាក់បៀវត្សរ៍មន្ត្រី និងបង្កើតមូលដ្ឋានដាំដំណាំកៅស៊ូ និងស្រូវសម្រាប់ការនាំចេញ។
គ កត្តាសង្គម (កំណែទម្រង់រដ្ឋបាល)
ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធូររលុង ចៅហ្វាយខេត្តមានអំណាចខ្លាំងពេក ជួនកាលមិនស្តាប់បង្គាប់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលបង្កឱ្យមានអស្ថិរភាព និងអំពើចោរកម្ម។
បារាំងបាននាំមកនូវប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលបែបទំនើប (Centralized Administration) លុបបំបាត់អំណាចផ្តាច់មុខរបស់ចៅហ្វាយខេត្ត និងរៀបចំប្រព័ន្ធតុលាការចាប់ពីថ្នាក់ឃុំដល់ខេត្តក្រុង។
៣. ការវិភាគ៖ ចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យ
ការតស៊ូដោយហិង្សា
(ខ្មែរឥស្សរៈ)នរណាជាពួកគេ? ជាក្រុមអ្នកស្នេហាជាតិចម្រុះ (អតីតមន្ត្រី, កសិករ, និន្នាការកុម្មុយនីស្ត) ដែលមិនពេញចិត្តបារាំង។
យុទ្ធសាស្ត្រ៖ ប្រើប្រាស់ “កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ” និង “សង្គ្រាមឈរជើង” នៅតាមព្រៃភ្នំ ដើម្បីវាយប្រហារប៉ុស្តិ៍បារាំង ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យបារាំងឈឺចាប់ និងចាកចេញ។
ការតស៊ូដោយអហិង្សា
(ព្រះរាជបូជនីយកិច្ច)ដឹកនាំដោយ៖ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ (យុទ្ធសាស្ត្រការទូត និងនយោបាយ)។
សកម្មភាព៖ យាងទៅផ្សព្វផ្សាយនៅបរទេស (បារាំង, អាមេរិក…) និងបង្កើត “កងជីវពលនារីក្លាហាន” ក្នុងប្រទេស។
💡 មេរៀនដែលយើងទទួលបាន
១. ការសម្រេចចិត្តដ៏លំបាក
ការទទួលយកបារាំងឆ្នាំ ១៨៦៣ មិនមែនជាការលក់ជាតិទេ តែជាការសម្រេចចិត្តដើម្បី “រក្សាជីវិតជាតិ” ក្នុងកាលៈទេសៈដែលត្រូវជ្រើសរើសរវាងការបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុង ឬការបាត់បង់ឯករាជ្យភាពមួយរយៈ។
២. សាមគ្គីភាពនៃវិធីសាស្ត្រ
ជោគជ័យនៃឯករាជ្យឆ្នាំ ១៩៥៣ គឺជាលទ្ធផលនៃការរួមផ្សំគ្នានៃសម្ពាធទាំងពីរ៖ សម្ពាធយោធា (ពីខ្មែរឥស្សរៈ) និង សម្ពាធការទូត (ពីព្រះមហាក្សត្រ)។
