ក្មេងប្រុសស្មោះត្រង់ និងដើមឈើវេទមន្ត
ក្មេងប្រុសស្មោះត្រង់ និងដើមឈើវេទមន្ត
១. ភាពឧស្សាហ៍របស់រិទ្ធិស័ក
មានកាលមួយនោះ នៅឯភូមិមួយដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ជាប់នឹងជើងភ្នំ មានក្មេងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ រិទ្ធិស័ក។ រិទ្ធិស័ក ជាក្មេងកំព្រាឪពុកម្តាយ តែគាត់មានចិត្តគំនិតល្អ និងមានភាពឧស្សាហ៍ព្យាយាមខ្ពស់។ រាល់ថ្ងៃ គាត់តែងតែកាន់កាំបិតពូថៅចាស់របស់គាត់ដើរចូលទៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ដើម្បីកាប់អុសយកមកលក់ដូរ ចិញ្ចឹមជីវិតលោកយាយរបស់គាត់។ ទោះជាជីវភាពលំបាកយ៉ាងណាក្ដី រិទ្ធិស័ក មិនដែលលួច ឬកេងប្រវ័ញ្ចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកណាឡើយ។ គាត់ជឿជាក់លើកម្លាំងញើសឈាម និងភាពស្មោះត្រង់របស់ខ្លួន ព្រោះលោកយាយតែងតែបង្រៀនគាត់ថា ទ្រព្យសម្បត្តិពិតប្រាកដគឺស្ថិតនៅលើចិត្តបរិសុទ្ធរបស់យើង។
២. ឧបទ្ទវហេតុនៅមាត់ទន្លេ
នៅថ្ងៃមួយ ដែលរិទ្ធិស័ក ដើរចូលព្រៃជ្រៅជាងសព្វដង គាត់បានទៅដល់មាត់ទន្លេមួយ ដែលមានដើមឈើធំៗដុះត្រៀបត្រាជាម្លប់ត្រជាក់។ គាត់ចាប់ផ្ដើមកាប់មែកឈើស្ងួតៗដោយកម្លាំងពេញទំហឹង។ ពេលដែលគាត់កំពុងកាប់យ៉ាងមមាញឹក កាំបិតពូថៅចាស់របស់គាត់ក៏បានរអិលចេញពីដៃ ហោះធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទន្លេដ៏ជ្រៅនោះបាត់ទៅ។ រិទ្ធិស័ក ស្រឡាំងកាំង! គាត់យំសោកស្ដាយជាខ្លាំង ព្រោះកាំបិតពូថៅនេះជាឧបករណ៍តែមួយគត់ដែលជួយគាត់រកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត ហើយគាត់ក៏គ្មានលទ្ធភាពនឹងទិញថ្មីដែរ។ គាត់អង្គុយយំយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់នៅក្រោមដើមស្វាយបុរាណមួយដើមដែលដុះជាប់មាត់ទឹក។
៣. ការលេចឡើងនៃទេវតាព្រៃ
ខណៈដែលរិទ្ធិស័កកំពុងយំ លំអងផ្កាពណ៌មាសក៏ចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះមកពីលើមែកឈើ។ ស្រាប់តែមានទេវតាព្រៃម្នាក់ ដែលមានពន្លឺចែងចាំងស្លៀកពាក់ស លេចមុខឡើងពីផ្ទៃទឹក។ ទេវតាបានសួររិទ្ធិស័កដោយសំឡេងដ៏ពីរោះថា៖ «កូនប្រុសអើយ ហេតុអ្វីបានជាកូនយំនៅទីនេះ?» រិទ្ធិស័ក ឆ្លើយទាំងភ័យផង ទាំងគោរពផងថា៖ «ជំរាបសួរលោកតា! ចៅបានធ្វើឲ្យកាំបិតពូថៅរកស៊ីរបស់ចៅធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទឹកបាត់ទៅហើយ»។ ទេវតាព្រៃក៏លិចបាត់ចូលទៅក្នុងទឹកវិញ ហើយមួយសន្ទុះក្រោយមក គាត់ក៏បានងើបឡើងមកវិញ ដោយកាន់កាំបិតពូថៅធ្វើពីមាសដ៏ភ្លឺចែងចាំងមួយ។ ទេវតាសួរថា៖ «តើនេះជាកាំបិតពូថៅរបស់កូនឬ?»
៤. ការបដិសេធន៍កាំបិតមាស និងប្រាក់
រិទ្ធិស័ក មើលកាំបិតពូថៅមាសនោះ ហើយក៏ឆ្លើយដោយស្មោះត្រង់ថា៖ «ទេលោកតា! កាំបិតពូថៅនេះមិនមែនជារបស់ចៅទេ! កាំបិតរបស់ចៅចាស់ ហើយធ្វើពីដែកតែប៉ុណ្ណោះ»។ ទេវតាព្រៃញញឹមថ្នមៗ ហើយលិចបាត់ចូលក្នុងទឹកម្តងទៀត។ មួយសន្ទុះ ទេវតាក៏លេចមុខឡើងវិញ ដោយកាន់កាំបិតពូថៅធ្វើពីប្រាក់មួយយ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ទេវតាសួរម្តងទៀតថា៖ «ចុះចំណែកកាំបិតប្រាក់នេះវិញ? តើជារបស់កូនទេ?» រិទ្ធិស័ក នៅតែបដិសេធន៍យ៉ាងដាច់អហង្ការថា៖ «អត់ទេលោកតា! វាមិនមែនជាកាំបិតរបស់ចៅទៀតហើយ។ ចៅសូមត្រឹមតែកាំបិតដែកចាស់របស់ចៅវិញទេ ទោះជាគ្មានតម្លៃ ក៏វាមានអត្ថន័យធំធេងចំពោះចៅដែរ»។
៥. ការសាកល្បងនៃភាពស្មោះត្រង់
ទេវតាព្រៃសើចតិចៗដោយក្តីពេញចិត្ត ហើយក៏លិចបាត់ទៅក្នុងទឹកជាលើកទីបី។ ពេលនេះ ទេវតាបានងើបឡើងវិញដោយកាន់កាំបិតពូថៅធ្វើពីដែកច្រែះចាប់ ដូចទៅនឹងរបស់ដែលរិទ្ធិស័កបាត់បង់អញ្ចឹង។ រិទ្ធិស័ក ឃើញដូច្នោះ ក៏ស្ទុះហក់ឡើងដោយក្តីត្រេកអរជាខ្លាំង៖ «បាទលោកតា! នេះហើយគឺជារបស់ចៅពិតប្រាកដ! សូមអរគុណលោកតាដែលបានរកឃើញវា»។ ទេវតាព្រៃក៏ដាក់កាំបិតដែកនោះលើដៃរិទ្ធិស័ក រួចនិយាយថា៖ «រិទ្ធិស័ក កូនពិតជាមានភាពស្មោះត្រង់ណាស់។ វត្ថុមានតម្លៃទាំងពីរ (មាស និងប្រាក់) មិនអាចល្បួងចិត្តកូនបានឡើយ។ កូនមិនចង់បានរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួនឯងទេ»។
៦. រង្វាន់ដ៏អស្ចារ្យ
ដោយកោតសរសើរដល់ភាពស្មោះត្រង់របស់រិទ្ធិស័ក ទេវតាព្រៃក៏បានប្រសិទ្ធពរជ័យ និងផ្តល់រង្វាន់ដ៏អស្ចារ្យមួយដល់គាត់។ ទេវតាបានប្រគល់កាំបិតពូថៅទាំងបី (មាស ប្រាក់ និងដែក) ឲ្យរិទ្ធិស័កទាំងអស់ ដោយប្រាប់ថា៖ «កូនសមនឹងទទួលបានរបស់ទាំងអស់នេះ ដោយសារតែគុណធម៌របស់កូន។ ចាប់ពីពេលនេះទៅ ដើមស្វាយបុរាណដែលកូនអង្គុយយំនេះ ក៏នឹងប្រែក្លាយជាដើមឈើវេទមន្ត។ មើលចុះ! វាមានផ្លែផ្កាគ្រប់រដូវកាល ហើយមានទឹកបរិសុទ្ធហូរឥតដាច់ពីគល់របស់វា»។ រិទ្ធិស័ក ដឹងគុណ និងអរគុណទេវតាព្រៃជានិច្ច មុនពេលទេវតាលិចបាត់ទៅក្នុងពន្លឺ។
៧. ចែករំលែកសេចក្តីល្អ
រិទ្ធិស័ក បានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញទាំងក្តីសប្បាយរីករាយ ហើយបានរៀបរាប់រឿងរ៉ាវទាំងអស់ប្រាប់លោកយាយរបស់គាត់ស្តាប់។ គាត់បានប្រើប្រាស់កាំបិតពូថៅមាស និងប្រាក់ដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកែលម្អជីវភាពរបស់គាត់ និងជួយអ្នកភូមិដែលខ្វះខាត។ គាត់បានយកផ្លែស្វាយពីដើមឈើវេទមន្តទៅចែកជូនអ្នកភូមិ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកភូមិគ្រប់គ្នាទទួលបានសុខភាពល្អ និងភាពបរិបូរណ៍។ រឿងរ៉ាវរបស់ក្មេងប្រុសស្មោះត្រង់ រិទ្ធិស័ក បានល្បីល្បាញពាសពេញភូមិ ហើយភាពស្មោះត្រង់របស់គាត់បានក្លាយជាគំរូដល់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ។ ទីបំផុត រិទ្ធិស័ក រស់នៅដោយមានសេចក្តីសុខ និងបរិបូរណ៍ពេញមួយជីវិត។
ពាក្យគន្លឹះ និងអត្ថន័យ (Key Vocabulary)
- ឧស្សាហ៍ព្យាយាម (Oksa-pea-yeam): Diligent; hardworking. ការប្រឹងប្រែងធ្វើការងារដោយមិនខ្ជិលច្រអូស។
- កាំបិតពូថៅ (Kambet Pu-thao): Axe or hatchet. ឧបករណ៍សម្រាប់កាប់ឈើ ឬអុស។
- ស្រឡាំងកាំង (Sralang-kang): Astonished; shocked. ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់និយាយមិនចេញ។
- ទេវតាព្រៃ (Tevada Prei): Forest Spirit or Nymph. វិញ្ញាណដែលថែរក្សាព្រៃឈើ ឬទន្លេ។
- ស្មោះត្រង់ (Smoss-trang): Honest; sincere. ការនិយាយ និងធ្វើនូវការពិត ដោយគ្មានការកុហកបោកប្រាស់។
- ប្រសិទ្ធពរ (Prasit Por): To bless or grant a wish. ការជូនពរ ឬផ្តល់នូវសេចក្តីល្អ។
- ដាច់អហង្ការ (Dach Ahongka): Absolutely; firmly; decisively. ការបដិសេធន៍ដោយគ្មានការសង្ស័យ។
សារអប់រំ (The Moral)
ភាពស្មោះត្រង់ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុត។ នៅពេលដែលយើងមានភាពស្មោះត្រង់ យើងនឹងទទួលបាននូវការទុកចិត្ត និងរង្វាន់ដ៏ប្រសើរ លើសពីអ្វីដែលយើងបានបាត់បង់ទៅទៀត។ គុណធម៌ពិតប្រាកដនឹងនាំមកនូវសេចក្តីសុខ និងភាពបរិបូរណ៍ជានិច្ច។លំហាត់បំពេញល្បះ (Fill in the blanks)
សូមអូសពាក្យដែលត្រឹមត្រូវទៅដាក់ក្នុងចន្លោះទទេ៖
ស្មោះត្រង់
រិទ្ធិស័ក
ទេវតាព្រៃ
កាំបិតពូថៅ
មាស
១. ក្មេងប្រុស តែងតែចូលព្រៃដើម្បីកាប់អុស។
២. គាត់បានធ្វើឲ្យ ចាស់របស់គាត់ធ្លាក់ចូលក្នុងទន្លេ។
៣. ទេវតាព្រៃបានសាកល្បងគាត់ដោយលើក និងប្រាក់មកបង្ហាញ។
៤. ដោយសារភាព រិទ្ធិស័ក ក៏ទទួលបានរង្វាន់ធំ។
៥. អ្នកដែលសាកល្បងចិត្តរិទ្ធិស័ក គឺ ។
សំនួរជ្រើសរើស (Multiple Choice)
១. តើរិទ្ធិស័កបានបាត់បង់ឧបករណ៍អ្វីខ្លះ?
ចានដែក និងស្លាបព្រា
កាំបិតពូថៅ
កន្ត្រកដាក់អុស
២. តើទេវតាព្រៃបានលើកកាំបិតពូថៅអ្វីមកបង្ហាញមុនគេ?
កាំបិតដែក
កាំបិតមាស
កាំបិតប្រាក់
៣. តើរិទ្ធិស័កមានមុខរបរអ្វី?
នេសាទត្រី
កាប់អុសលក់ដូរ
លក់បន្លែ
៤. តើដើមឈើវេទមន្តដែលទេវតាប្រសិទ្ធពរជ័យនោះជាដើមអ្វី?
ដើមស្វាយបុរាណ
ដើមអំពិល
ដើមជ្រៃធំ
៥. តើរិទ្ធិស័កបានទទួលពូថៅសរុបប៉ុន្មានដើមជាចុងក្រោយ?
បីដើម (ដែក មាស ប្រាក់)
មួយដើម (ដែក)
ពីរដើម (មាស និងប្រាក់)
សំណួរ និងចម្លើយ (Q&A)
- តើអ្វីជាមូលហេតុដែលរិទ្ធិស័កយំនៅមាត់ទន្លេ?
ចម្លើយ: ដោយសារគាត់បានធ្វើឲ្យកាំបិតពូថៅរកស៊ីរបស់គាត់ធ្លាក់ចូលក្នុងទន្លេជ្រៅបាត់ទៅ។ - ហេតុអ្វីបានជាទេវតាព្រៃផ្តល់កាំបិតពូថៅទាំងបីដល់រិទ្ធិស័ក?
ចម្លើយ: ដោយសារតែរិទ្ធិស័កមានភាពស្មោះត្រង់ និងមិនលោភលន់ចង់បានរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន។ - តើរង្វាន់ផ្សេងទៀតក្រៅពីពូថៅទាំងបី តើទេវតាបានផ្តល់អ្វីខ្លះដល់រិទ្ធិស័ក?
ចម្លើយ: ទេវតាបានប្រសិទ្ធពរជ័យឲ្យដើមស្វាយបុរាណក្លាយជាដើមឈើវេទមន្តដែលមានផ្លែផ្កាគ្រប់រដូវ និងមានទឹកបរិសុទ្ធហូរឥតដាច់។ - តើរិទ្ធិស័កបានប្រើប្រាស់រង្វាន់នោះដោយរបៀបណា?
ចម្លើយ: គាត់បានប្រើប្រាស់រង្វាន់នោះដើម្បីកែលម្អជីវភាពខ្លួនឯង និងជួយអ្នកភូមិដែលខ្វះខាត ដោយចែករំលែកផ្លែឈើវេទមន្ត។
