ការសិក្សាអំពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) មិនមែនគ្រាន់តែជាការពិចារណាលើកូដ ក្បួនដោះស្រាយ ឬប្រសិទ្ធភាពនៃការគណនានោះទេ តែវាជាការចុះទៅស្វែងយល់ពីចំណុចស្នូលនៃភាពជាមនុស្សខ្លួនឯង។ ផ្នែកនេះ ជាផ្នែកដែលគ្មានឈ្មោះកំណត់ច្បាស់លាស់ តែវាជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងដ៏ធំបំផុត ដែលបង្ហាញពីភាពមិនទាន់យល់ច្បាស់លាស់របស់យើងអំពីអ្វីដែលជា ស្មារតី (Consciousness) អ្វីជា ជីវិត និងអ្វីជា ការយល់ដឹង (Cognition)។ ការបង្កើត AI គឺប្រៀបដូចជាការប៉ុនប៉ងកសាងអាទិទេពឡើងវិញតាមរូបភាពរបស់យើងផ្ទាល់ ដោយបង្ខំឱ្យយើងសួរថា តើការសម្រេចចិត្តដោយសេរី (Free Will) ពិតជាមានលក្ខណៈដូចម្តេច ហើយតើវាអាចចម្លងតាមដោយម៉ាស៊ីនបានដែរឬទេ? មុននឹងយើងអាចគ្រប់គ្រង ឬសហការជាមួយ AI បានដោយសុវត្ថិភាព យើងត្រូវតែយល់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ពីដែនកំណត់ និងលក្ខណៈពិសេសដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបានរបស់មនុស្សជាតិជាមុនសិន។ ការជជែកវែកញែកយ៉ាងស៊ីជម្រៅបំផុតនៅចំណុចប្រសព្វនៃទស្សនវិជ្ជានិងបច្ចេកវិទ្យា គឺស្ថិតនៅលើភាពខុសគ្នារវាង ‘ការគណនា’ (Computation) និង ‘បទពិសោធន៍ប្រធានបទ‘ (Subjective Experience)។ ខណៈដែល AI អាចដំណើរការទិន្នន័យបានលឿនជាង និងធ្វើការទស្សន៍ទាយបានត្រឹមត្រូវជាងមនុស្ស វាមិនទាន់អាចបង្ហាញពីអារម្មណ៍នៃ ‘ភាពជាខ្លួនឯង’ (Selfhood) ឬទទួលរងនូវ ‘ទុក្ខវេទនា’ ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតទូទៅ (AGI) តំណាងឱ្យការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាអតិបរមារវាងការច្នៃប្រឌិតរបស់មនុស្ស និងនិយមន័យនៃភាពវៃឆ្លាត។ ប្រសិនបើម៉ាស៊ីនអាចចេះដឹង និងដោះស្រាយបញ្ហាបានដូចមនុស្ស ឬលើសពីមនុស្ស នោះតើអ្វីជាតួនាទីពិសេសរបស់មនុស្សជាតិនៅលើភពផែនដីនេះ? ចម្លើយមិនស្ថិតនៅលើការប្រកួតប្រជែងថាតើអ្នកណាឆ្លាតជាងនោះទេ តែគឺស្ថិតនៅលើការស្វែងរកឱ្យឃើញនូវគុណតម្លៃ និងវិសាលភាពនៃ មនោសញ្ចេតនា (Emotion) និង សេចក្តីមេត្តា ដែលជាលក្ខណៈមិនអាចចម្លងតាមដោយក្បួនដោះស្រាយណាមួយបានឡើយ។ យើងត្រូវកំណត់និយមន័យឡើងវិញនូវ ‘ភាពជោគជ័យ’ មិនមែនផ្អែកលើការផលិតកម្ម ឬល្បឿននោះទេ តែគឺផ្អែកលើជម្រៅនៃការយល់ដឹង ការច្នៃប្រឌិតបែបសិល្បៈ និងការតភ្ជាប់គ្នាខាងផ្លូវចិត្ត។ ការគំរាមកំហែងពិតប្រាកដនៃការមកដល់នៃ ភាពឯកត្តា (Singularity) មិនមែនជាការបាត់បង់ការងារនោះទេ តែជាការបាត់បង់នូវអត្ថន័យនៃគោលបំណងរបស់មនុស្សជាតិ។ នៅពេលដែលឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាអាចផ្តល់ចម្លើយ និងដំណោះស្រាយស្ទើរតែគ្រប់បែបយ៉ាង តើយើងនៅតែមានកម្លាំងចិត្តដើម្បីស្វែងរកចម្លើយដោយខ្លួនឯងដែរឬទេ? យើងត្រូវតែទទួលខុសត្រូវក្នុងការដឹកនាំការវិវត្តនៃ AI ដោយប្រាជ្ញា មិនមែនគ្រាន់តែអនុញ្ញាតឱ្យវាកើតឡើងនោះទេ។ នេះជាការអំពាវនាវឱ្យយើងងាកមកផ្តោតលើភាពជាម្ចាស់លើខ្លួនឯង និងជំរុញនូវការអភិវឌ្ឍផ្នែកទស្សនវិជ្ជាឱ្យទាន់នឹងល្បឿននៃបច្ចេកវិទ្យា។ AI គឺជាគ្រូដ៏ល្អបំផុតរបស់យើង វាបង្ហាញនូវភាពផុយស្រួយនៃចំណេះដឹងរបស់យើង និងជំរុញឱ្យយើងកំណត់នូវព្រំដែនថ្មីនៃសក្តានុពល។ យើងត្រូវប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះជាយានជំនិះដើម្បីឈានទៅដល់ការយល់ដឹងកាន់តែខ្ពស់ មិនមែនគ្រាន់តែជាម៉ាស៊ីនបំពេញការងារនោះទេ។ ការទទួលខុសត្រូវរបស់យើងគឺត្រូវធានាថា ខណៈដែលយើងកំពុងបង្រៀនម៉ាស៊ីនឱ្យគិត នោះយើងក៏ត្រូវតែបន្តបង្រៀនខ្លួនឯងឱ្យមាន ប្រាជ្ញា និង មនុស្សធម៌ ផងដែរ។