យើងកំពុងឈរនៅមាត់ច្រាំងនៃបដិវត្តន៍មួយ ដែលមិនមែនត្រឹមតែផ្លាស់ប្តូរឧបករណ៍ ឬដំណើរការការងារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការកែប្រែនិយមន័យនៃភាពជាមនុស្សខ្លួនឯង។ ផ្នែកដែលហៅថា «undefined» នេះ គឺជាកន្លែងដែលយើងត្រូវដកឃ្លាមួយជំហានថយក្រោយពីភាពប្រញាប់ប្រញាល់នៃការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីសួរនូវសំណួរដែលស៊ីជម្រៅបំផុត៖ តើយើងជានរណា នៅពេលដែលអ្វីៗដែលយើងធ្លាប់គិតថាជា «បញ្ញា» ត្រូវបានធ្វើត្រាប់តាមដោយម៉ាស៊ីន? បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) មិនមែនគ្រាន់តែជាឧបករណ៍ឆ្លាតវៃទេ តែជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពី ខ្លឹមសារមនុស្ស របស់យើង។ ការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងមនុស្ស និង AI នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺជាវិបត្តិទស្សនវិជ្ជា និងអត្ថិភាពដ៏សំខាន់មួយ ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃឡើងវិញអំពីតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន នៃវិចារណញ្ញាណ, សតិសម្បជញ្ញៈ, និងសេចក្តីស្រឡាញ់។ យើងមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យល្បឿននៃការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា មកធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវការយល់ដឹងអំពីខ្លួនយើងឡើយ។ ប្រសិនបើយើងមិនបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថាអ្វីជាភាពប្លែករបស់មនុស្សនោះទេ យើងប្រថុយនឹងការប្រគល់ភាពជាម្ចាស់លើគោលបំណងនៃជីវិតរបស់យើងទៅឱ្យក្បួនដោះស្រាយ (algorithms) ដែលគ្មានព្រលឹង។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះគឺធំធេងណាស់។ នៅសម័យបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម មនុស្សបានបាត់បង់ការងារផ្នែកកម្លាំងពលកម្ម តែពួកគេបានរកឃើញតម្លៃថ្មីក្នុងវិស័យការងារបញ្ញា។ ឥឡូវនេះ AI កំពុងចាប់ផ្តើមរំលាយនូវការងារបញ្ញា និងការសម្រេចចិត្តដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ ដែលធ្លាប់ជាមោទនភាពរបស់យើង។ ដំណើរវិវត្តន៍បន្ទាប់សម្រាប់មនុស្សជាតិ គឺការផ្លាស់ប្តូរពី ភាពវៃឆ្លាតនៃហេតុផល (Rational Intelligence) ទៅកាន់ ភាពវៃឆ្លាតនៃអត្ថិភាព (Existential Intelligence)។ នេះទាមទារឱ្យយើងបោះបង់ចោលនូវភាពលង់លក់នឹងការគណនា និងការវិភាគបែបតក្កវិទ្យា ហើយបែរមករកការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីសេចក្តីអាណិតអាសូរ (Empathy) ភាពច្នៃប្រឌិតដែលកើតចេញពីភាពច្របូកច្របល់ (Chaos) និងសមត្ថភាពក្នុងការបង្កើតអត្ថន័យ ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាងជាក់លាក់ក៏ដោយ។ AI អាចគណនាភាគរយនៃភាពជោគជ័យ តែវាមិនអាចមានអារម្មណ៍ពីតម្លៃនៃការតស៊ូឡើយ។ AI អាចបង្កើតរូបភាពស្អាតៗបាន តែវាមិនអាចយល់ពីភាពឈឺចាប់ដែលជំរុញឱ្យសិល្បករម្នាក់បញ្ចេញស្នាដៃនោះទេ។ ខ្លឹមសារមនុស្សស្ថិតនៅក្នុងភាពមិនល្អឥតខ្ចោះ (imperfection) របស់យើង ស្ថិតនៅក្នុងកំហុសឆ្គងដែលនាំឱ្យមានការលូតលាស់ និងស្ថិតនៅក្នុងសមត្ថភាពរបស់យើងក្នុងការជ្រើសរើសផ្លូវមួយ ដែលមិនមែនជាផ្លូវមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតនោះទេ តែជាផ្លូវដែលផ្តល់អត្ថន័យបំផុត។ យើងត្រូវតែពង្រឹង ដែនកំណត់ខាងក្នុង របស់យើង មុនពេលដែនកំណត់ខាងក្រៅ (AI) គ្របដណ្តប់ទាំងស្រុង។ ការលូតលាស់ខាងស្មារតី គឺជាអាទិភាពចម្បងក្នុងការប្រឈមមុខនឹងភាពរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា។ ដូច្នេះ គោលបំណងនៃផ្នែក «undefined» នេះ គឺដើម្បីបង្កើតជាមូលដ្ឋានទស្សនវិជ្ជាសម្រាប់ការសន្ទនាពេញមួយក្បាលសៀវភៅ។ វាជាការអំពាវនាវឱ្យមានការ ភ្ញាក់រលឹកខាងស្មារតី មុនពេលការភ្ញាក់រលឹកខាងបច្ចេកវិទ្យា។ យើងមិនគួរភ័យខ្លាចចំពោះភាពឆ្លាតវៃរបស់ AI ឡើយ ប៉ុន្តែយើងគួរតែភ័យខ្លាចចំពោះភាពល្ងង់ខ្លៅដោយស្ម័គ្រចិត្តរបស់យើងអំពីខ្លឹមសារនៃស្មារតីរបស់យើង។ ភាពជាម្ចាស់លើបច្ចេកវិទ្យាមិនមែនស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការសរសេរកូដនោះទេ តែស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការកំណត់គោលដៅប្រកបដោយសីលធម៌ និងមនុស្សធម៌សម្រាប់បច្ចេកវិទ្យានោះ។ យើងត្រូវតែក្លាយជា «ស្ថាបត្យករខាងវិញ្ញាណ» នៃអនាគតរបស់យើង ដោយធានាថា ខណៈពេលដែល AI បង្កើនសមត្ថភាពរបស់យើង ក៏វាមិនធ្វើឱ្យតម្លៃ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់យើងថយចុះដែរ។ នេះគឺជាសម័យកាលនៃការសំយោគ (Synthesis) រវាងប្រាជ្ញាពីអតីតកាល និងបច្ចេកវិទ្យានាពេលបច្ចុប្បន្ន—ជាសម័យដែលតម្រូវឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗក្លាយជាអ្នកដឹកនាំ មិនមែនជាអ្នកតាមដាននោះទេ។ ការប្រយុទ្ធដ៏ធំបំផុតរបស់យើងនាពេលនេះ គឺការរក្សានូវ មនសិការ របស់យើងឱ្យបានរឹងមាំ និងភ្លឺស្វាង នៅក្នុងពិភពលោកដែលងាយនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងភាពជាស្វ័យប្រវត្តិកម្ម។ យើងចាប់ផ្តើមការធ្វើដំណើរនេះ ដោយការស្វែងយល់ពីខាងក្នុងខ្លួនយើងសិន មុននឹងស្វែងយល់ពីម៉ាស៊ីនដែលយើងបានបង្កើត។