សេដ្ឋីចិត្តអាក្រក់ និងបុរសកម្សត់
ក្នុងភូមិមួយ មានសេដ្ឋីម្នាក់ ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភលើសគេលែង។ គាត់មានដីធ្លី ស្រែចម្ការ និងសត្វពាហនៈរាប់មិនអស់។ ប៉ុន្តែ សេដ្ឋីនេះមានចិត្តអាក្រក់ និងកំណាញ់ណាស់ មិនដែលចេះជួយអ្នកដទៃឡើយ។
រាល់ថ្ងៃ សេដ្ឋីរូបនេះតែងតែរអ៊ូរទាំពីការចាយវាយបន្តិចបន្តួច ហើយមិនចូលចិត្តឲ្យអ្នកណាខ្ចីរបស់របរគាត់ឡើយ។ ប្រសិនបើមានអ្នកភូមិណាអត់ឃ្លានមកសុំជំនួយ គាត់តែងតែដេញគេចេញទាំងសម្ដីគំរោះគំរើយ។ សេដ្ឋីនេះគិតតែពីប្រមូលទ្រព្យទុកខ្លួនឯង ដោយមិនខ្វល់ពីទុក្ខលំបាករបស់អ្នកជិតខាងឡើយ។
ផ្ទុយស្រឡះពីសេដ្ឋីកំណាញ់នោះ ក្នុងភូមិជាមួយគ្នានោះដែរ ក៏មានបុរសកម្សត់ម្នាក់ឈ្មោះ អាណិត។ អាណិតជាមនុស្សឧស្សាហ៍ព្យាយាមណាស់ ប៉ុន្តែជីវិតរបស់គាត់មានភាពក្រលំបាកខ្លាំង ដោយសារគាត់មានតែខ្ទមតូចមួយ និងដីតិចតួចសម្រាប់ដាំដំណាំចិញ្ចឹមជីវិត។ ទោះបីជាក្រលំបាកយ៉ាងណា ក៏អាណិតតែងតែមានចិត្តសប្បុរស និងចូលចិត្តជួយអ្នកជិតខាងជានិច្ច នៅពេលពួកគេត្រូវការជំនួយ។
អាណិតតែងតែក្រោកពីព្រលឹមស្រាងៗ ដើម្បីចាប់ផ្តើមការងារដាំដុះរបស់គាត់។ គាត់ឧស្សាហ៍ស្រោចទឹកដំណាំ និងថែទាំដីតិចតួចរបស់គាត់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។ ទោះបីជាមានភាពក្រីក្រ ជីវិតរបស់គាត់ពោរពេញដោយភាពសាមញ្ញ និងភាពកក់ក្តៅ ដោយសារតែសេចក្តីសប្បុរសដែលមាននៅក្នុងចិត្តរបស់គាត់។ អ្នកភូមិតែងតែស្រលាញ់រាប់អាន និងកោតសរសើរដល់ទឹកចិត្តល្អរបស់អាណិត។
ថ្ងៃមួយ អាណិតបានធ្វើការនៅក្បែរព្រំដីស្រែរបស់គាត់ ដែលនៅជាប់នឹងស្រូវរបស់សេដ្ឋី។ គាត់បានសម្លឹងមើលទៅស្រូវដែលកំពុងលូតលាស់យ៉ាងស្រស់បំព្រងនៅក្នុងដីរបស់សេដ្ឋី រួចបែរមកមើលដំណាំបន្លែតិចតួចរបស់ខ្លួន។ ភាពខុសគ្នារវាងទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់របស់សេដ្ឋី និងដីតូចតាចរបស់ខ្លួន ធ្វើឲ្យអាណិតដកដង្ហើមធំដោយសេចក្តីអស់សង្ឃឹមបន្តិច។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី អាណិតនៅតែប្រឹងបន្តធ្វើការងាររបស់គាត់ ដោយសង្ឃឹមថាការខិតខំប្រឹងប្រែងនឹងអាចផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ខ្លួនបានខ្លះ។
មិនយូរប៉ុន្មាន សេដ្ឋីកំណាញ់នោះក៏បានដើរមកដល់ព្រំដីស្រែរបស់ខ្លួនដែរ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យស្រូវដែលកំពុងលូតលាស់។ គាត់ឃើញអាណិតកំពុងតែខំប្រឹងកាប់គាស់ដីដោយញើសហូរស្រក់ ប៉ុន្តែចិត្តរបស់គាត់មិនបានអាណិតសូម្បីបន្តិចឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ សេដ្ឋីបានចាប់ផ្តើមគិតរកលេសដើម្បីធ្វើបាបបុរសកម្សត់រូបនេះ ដោយសារតែសេចក្តីច្រណែននឹងភាពឧស្សាហ៍របស់អាណិត។ មួយសន្ទុះក្រោយមក គាត់ក៏ស្រែកហៅអាណិតដោយសំឡេងអួតអាង និងគំរោះគំរើយពីចម្ងាយ។
សេដ្ឋីកំណាញ់បានស្រែកចង្អុលមុខអាណិតដោយក្រសែភ្នែកគឃ្លើនថា៖ «ឯងហ៊ានយកទឹកពីស្រែរបស់អញមកស្រោចដំណាំបន្លែឯងមែនទេ? ឯងជាអ្នកលួច! » គាត់ទាមទារឱ្យអាណិតសងថ្លៃទឹកភ្លាមៗ ឬគាត់នឹងរឹបអូសយកដីតូចតាចនោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់។ អាណិតភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ហើយព្យាយាមពន្យល់ដោយសំឡេងទន់ភ្លន់ថា គាត់ប្រើតែទឹកភ្លៀងដែលដក់នៅក្នុងប្រឡាយតូចមួយនៅព្រំដីប៉ុណ្ណោះ។
សេដ្ឋីកំណាញ់មិនបានស្តាប់ពាក្យពន្យល់ដោយស្មោះរបស់អាណិតឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់បានសើចចំអកដោយសំឡេងខ្លាំងៗ ហើយគំរាមថា ប្រសិនបើអាណិតមិនអាចសងប្រាក់ថ្លៃទឹកក្នុងពេលនេះទេ គាត់នឹងរឹបអូសយកដីតូចតាចនោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់ភ្លាមៗ។ អាណិតក្រៀមក្រំចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះគាត់ដឹងថាគាត់គ្មានលុយសូម្បីតែមួយរៀលដើម្បីសងសេដ្ឋីនោះទេ ហើយការនិយាយការពិតក៏គ្មានប្រយោជន៍អ្វីដែរ ព្រោះសេដ្ឋីពោរពេញដោយអំណាចនិងកំហឹង។ គាត់មានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង នៅពេលដែលគាត់ត្រូវប្រឈមមុខនឹងភាពអយុត្តិធម៌របស់សេដ្ឋីកំណាញ់។
អាណិតគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីឱនក្បាលទទួលយកនូវភាពអយុត្តិធម៌នេះទេ។ គាត់បានក្រឡេកមើលដីដែលគាត់បានខិតខំកាប់គាស់អស់ជាច្រើនឆ្នាំជាលើកចុងក្រោយ ដោយមានទឹកភ្នែករលីងរលោង។ បុរសកម្សត់រូបនេះដកដង្ហើមធំ រួចក៏ដើរចេញពីកន្លែងនោះទាំងចិត្តឈឺចាប់បំផុត ដោយបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិដ៏តូចតែមួយគត់របស់គាត់ទៅឲ្យសេដ្ឋីកំណាញ់។ សេដ្ឋីកំណាញ់បានឈរអោបដៃសើចយ៉ាងក្អាកក្អាយដោយក្តីរំភើបរីករាយនឹងជ័យជម្នះដ៏អយុត្តិធម៌នេះ។
ទោះបីជាសេដ្ឋីកំណាញ់បានដីតូចតាចនោះតាមបំណងក៏ដោយ ក៏គាត់នៅតែមិនអាចរកឃើញសេចក្តីសុខ ឬសេចក្តីស្ងប់ក្នុងចិត្តឡើយ ព្រោះចិត្តរបស់គាត់ពោរពេញដោយលោភលន់និងភាពអាក្រក់។ គាត់នៅតែបន្តធ្វើជាមនុស្សចិត្តអាក្រក់រហូតដល់ថ្ងៃចុងក្រោយនៃជីវិត។ រឿងនេះបានបង្ហាញថា ទ្រព្យសម្បត្តិខាងក្រៅមិនអាចទិញយកសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីមេត្តាករុណាបានឡើយ ដូចជាអាណិតដែលរក្សាបាននូវសេចក្តីល្អ ទោះបីជាបាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់ក៏ដោយ។
