---

១. ភូមិបៃតង និងកុមារារិទ្ធិស័ក

🔊 ស្តាប់សំឡេង

កាលពីព្រេងនាយ ក្នុងភូមិមួយមានឈ្មោះថា «ភូមិបៃតង» ដែលល្បីល្បាញដោយសារស្រែចម្ការខៀវស្រងាត់ និងប្រជាជនមានសេចក្ដីសុខ។ ក្នុងចំណោមប្រជាជនទាំងនោះ មានកុមារាម្នាក់ឈ្មោះ រិទ្ធិស័ក។ រិទ្ធិស័ក មិនត្រឹមតែជាក្មេងដែលរៀនសូត្រពូកែ និងមានគំនិតភ្លឺថ្លាទេ គេថែមទាំងត្រូវបានគេកោតសរសើរខ្លាំងបំផុតចំពោះការចេះគោរពកោតក្រែងចំពោះចាស់ទុំទាំងអស់ក្នុងភូមិ។ ទោះបីជាពេលខ្លះរិទ្ធិស័កដឹងច្បាស់ថា ចាស់ៗមានការយល់ច្រឡំក៏ដោយ ក៏គេមិនដែលនិយាយកាត់ ឬប្រើពាក្យសំដីគោះគងឡើយ គឺគេតែងតែប្រើពាក្យ «សូមគោរព» និង «អនុញ្ញាត» ជានិច្ចមុននឹងបញ្ចេញមតិ។

២. បញ្ហាគ្រោះរាំងស្ងួត

🔊 ស្តាប់សំឡេង

ថ្ងៃមួយ គ្រោះរាំងស្ងួតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបានកើតឡើងមកលើភូមិបៃតង។ ភ្លៀងមិនបានបង្អុរចុះអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ រហូតដល់ប្រភពទឹកធំៗទាំងអស់បានរីងស្ងួត។ ស្រែចម្ការចាប់ផ្តើមប្រែពណ៌ត្នោត គោកក្រហាយ ហើយប្រជាជនក្នុងភូមិចាប់ផ្តើមភ័យស្លន់ស្លោ។ ក្រុមប្រឹក្សាភូមិ ដែលជាចាស់ទុំមានបទពិសោធន៍ជាច្រើន បានប្រជុំគ្នានៅក្រោមដើមពោធិ៍ធំ ដើម្បីរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ បញ្ហាគឺថា ពួកគេមិនអាចឯកភាពគ្នាលើកន្លែងដែលត្រូវជីកអណ្តូងថ្មី ឬរកប្រភពទឹកថ្មីឡើយ។

៣. ជម្លោះនៃគំនិត

🔊 ស្តាប់សំឡេង

លោកតាច័ន្ទ ដែលជាអតីតមេភូមិ បានស្នើឲ្យជីកទៅទិសខាងកើត ព្រោះតាមបទពិសោធន៍ពីដើម កាលណាខ្វះទឹកត្រូវរកទិសព្រះអាទិត្យរះ។ រីឯលោកតាខុម ដែលជាអ្នកជំនាញខាងដីធ្លី បានប្រកែកយ៉ាងដាច់អហង្ការថា ត្រូវតែទៅទិសខាងលិច ព្រោះនៅទីនោះមានប្រភេទថ្មដែលទំនងជាមានប្រភពទឹកក្រោមដី។ ការជជែកដេញដោលកាន់តែតានតឹង គ្មានអ្នកណាម្នាក់សុខចិត្តស្តាប់យោបល់របស់អ្នកណាឡើយ ដោយពួកគេសុទ្ធតែប្រកាន់នូវបទពិសោធន៍រៀងៗខ្លួន។ រិទ្ធិស័កបានអង្គុយស្ងៀមស្ងាត់នៅក្បែរនោះ គេមិនបាននិយាយមួយម៉ាត់ទេ ព្រោះគេដឹងថា វាមិនមែនជាវេនរបស់គេក្នុងការនិយាយកាត់ទេ។

៤. សេចក្តីគោរពជាកូនសោ

🔊 ស្តាប់សំឡេង

បន្ទាប់ពីការពិភាក្សានេះបានជាប់គាំងអស់រយៈពេលជាយូរ រិទ្ធិស័កក៏សម្រេចចិត្តសុំការអនុញ្ញាតនិយាយ។ គេបានលើកដៃសំពះទៅកាន់ចាស់ទុំទាំងអស់ ហើយនិយាយដោយសំឡេងទន់ភ្លន់ថា៖ «សូមគោរពលោកតា លោកយាយទាំងអស់គ្នា! តើរិទ្ធិស័កអាចសុំអនុញ្ញាតសួរនាំលោកតាព្រឹទ្ធាចារ្យ ពីដំណើររឿងកាលពីជំនាន់ដើមបន្តិចបានទេ?»។ លោកតាព្រឹទ្ធាចារ្យ (តាធឿន) គឺជាមនុស្សចំណាស់ជាងគេក្នុងភូមិ ដែលមនុស្សជាច្រើនគិតថាគាត់ភ្លេចភ្លាំងច្រើន ហើយមិនបានស្តាប់គាត់ឡើយ។ ដោយឃើញភាពគោរពរបស់រិទ្ធិស័ក ចាស់ទុំទាំងអស់ក៏អនុញ្ញាត។

៥. ការស្តាប់នូវប្រាជ្ញាបុរាណ

🔊 ស្តាប់សំឡេង

រិទ្ធិស័កបានចូលទៅជិតលោកតាធឿនដោយលុតជង្គង់ចុះ។ គេមិនបានសួរសំនួរទាក់ទងនឹងទឹកដោយផ្ទាល់ទេ តែបានសួរអំពី «រឿងនិទានកាលពីក្មេង» របស់គាត់។ លោកតាធឿនញញឹម ហើយចាប់ផ្តើមរៀបរាប់ពីទីតាំងចាស់មួយឈ្មោះថា «ជើងភ្នំមានឈ្មោះថា ក្តាន់យំ» ដែលជាកន្លែងក្មេងៗលេងលាក់ខ្លួន។ លោកតាធឿន បានរៀបរាប់រឿងលម្អិតដែលអ្នកដទៃគិតថាជាការភ្លេចភ្លាំង តែរិទ្ធិស័កបានចាប់យកពាក្យគន្លឹះមួយគឺ៖ «នៅក្បែរដើមអំពិលបាក់ តែងមានដីភក់ត្រជាក់ ដែលអាចលាងមុខលេងបាន ទោះបីរដូវប្រាំងយ៉ាងណាក្តី»។

៦. ការរកឃើញផ្លូវទឹក

🔊 ស្តាប់សំឡេង

រិទ្ធិស័កដឹងថា នេះមិនមែនជារឿងនិទានធម្មតាទេ។ ដោយសារគេធ្លាប់រៀនសូត្រពីភូមិសាស្ត្រ និងការហូររបស់ទឹក គេបានភ្ជាប់ព័ត៌មានរបស់លោកតាច័ន្ទ (ទិសខាងកើត) និងពាក្យថា «ដីភក់ត្រជាក់» របស់លោកតាធឿន។ ដើមអំពិលបាក់នោះ គឺស្ថិតនៅចន្លោះទិសដែលលោកតាច័ន្ទ និងលោកតាខុម ជជែកគ្នា។ រិទ្ធិស័កបានសុំអនុញ្ញាតដឹកនាំក្រុមមួយទៅកន្លែងនោះ ដោយពន្យល់ថា៖ «បទពិសោធន៍របស់អ្នកទាំងពីរសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវ តែយើងត្រូវស្វែងរកចំណុចប្រសព្វនៃប្រាជ្ញាទាំងពីរ»។ ពេលរិទ្ធិស័កនាំគេទៅដល់ដើមអំពិលបាក់ កន្លែងនោះមានដីហាក់ដូចជាមានសំណើមមែន។

៧. សេចក្តីអំណររបស់ភូមិ

🔊 ស្តាប់សំឡេង

អ្នកភូមិបានចាប់ផ្តើមជីកនៅកន្លែងដែលរិទ្ធិស័កបានចង្អុលបង្ហាញ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ពួកគេក៏បានឃើញដីភក់សើម ហើយបន្ទាប់មកទឹកបរិសុទ្ធក៏បានហូរចេញមកយ៉ាងខ្លាំងក្លា បង្កើតបានជាប្រភពទឹកថ្មីដែលអាចស្រោចស្រពភូមិទាំងមូលបាន។ សេចក្តីអំណរបានលាតសន្ធឹងពាសពេញភូមិបៃតង។ ចាស់ទុំទាំងអស់បានលុតជង្គង់ ហើយអរគុណរិទ្ធិស័ក។ លោកតាច័ន្ទបាននិយាយថា៖ «រិទ្ធិស័ក ចៅពិតជាឆ្លាតណាស់ តែអ្វីដែលពិសេសជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺចៅចេះគោរព និងឲ្យតម្លៃទៅលើប្រាជ្ញាទាំងអស់ ទោះជាប្រាជ្ញានោះស្ថិតក្នុងការរៀបរាប់ដែលមើលទៅដូចជាភ្លេចភ្លាំងរបស់តាធឿនក៏ដោយ»។

៨. មេរៀនដ៏មានតម្លៃ

🔊 ស្តាប់សំឡេង

ចាប់ពីថ្ងៃនោះមក រិទ្ធិស័កបានក្លាយជាគំរូសម្រាប់ក្មេងៗដទៃទៀតនៅក្នុងភូមិ។ គេមិនត្រឹមតែជាក្មេងឆ្លាតទេ តែគេជាក្មេងដែលបង្ហាញថា ភាពឆ្លាតវៃពិតប្រាកដ គឺកើតចេញពីការចេះស្តាប់ សង្កេត និងការផ្តល់តម្លៃទៅលើបទពិសោធន៍របស់អ្នកចាស់ទុំ។ បើទោះជាព័ត៌មានទាំងនោះលាយឡំជាមួយនឹងរឿងរ៉ាវចាស់ៗក៏ដោយ ក៏វាគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រាជ្ញាដែលយើងត្រូវចេះប្រមូលផ្ដុំ និងគោរព។ ភូមិបៃតងក៏បានត្រឡប់ទៅរកភាពខៀវស្រងាត់របស់ខ្លួនវិញ។

---

លំហាត់ដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង

🔊 ស្តាប់សំឡេង