ដំណើរផ្សងព្រេងក្នុងពិភពសៀវភៅ
រិទ្ធិស័ក តែងចំណាយពេលរសៀលរបស់ខ្លួននៅក្នុងបន្ទប់ដំបូលផ្ទះដ៏ស្ងាត់ជ្រងំ ដែលជាកន្លែងទុកសៀវភៅចាស់ៗជាច្រើន។ គាត់គិតថាពិភពលោកពិតរបស់គាត់ពិតជាគួរឱ្យធុញណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរឿងរ៉ាវវីរបុរស និងអាថ៌កំបាំងដែលគាត់បានអាន។ ថ្ងៃមួយ រិទ្ធិស័ក បានកត់សម្គាល់ឃើញសៀវភៅមួយក្បាលដែលមិនធ្លាប់ឃើញពីមុនមក។ វាត្រូវបានគ្របដោយស្បែកពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ហើយគ្មានចំណងជើងអ្វីទាំងអស់ ប៉ុន្តែវាមានរស្មីភ្លឺថ្លាចម្លែក។ ដោយមានការចង់ដឹងចង់ឮជាខ្លាំង គាត់បានដកវាចេញពីធ្នើដែលពោរពេញដោយធូលី ហើយចាប់ផ្តើមបើកមើល។ រំពេចនោះ ខ្យល់គួចពណ៌មាសមួយបានបក់បោកពេញបន្ទប់ដំបូលផ្ទះ ហើយទំព័រនៃសៀវភៅនោះបានបឺត រិទ្ធិស័ក ចូលទៅក្នុងពន្លឺភ្លាមៗ។

គាត់បានធ្លាក់ចុះមកដល់កន្លែងដែលពោរពេញដោយរុក្ខជាតិបៃតងខុសពីធម្មតា ដែលមានដើមឈើនិយាយបាន និងផ្កាដែលបង្រៀនរូបមន្តគណិតវិទ្យា។ រិទ្ធិស័ក ដឹងថាខ្លួនកំពុងស្ថិតនៅក្នុងពិភពនៃចំណេះដឹងដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសៀវភៅដែលគាត់បានបើក។ ភ្លាមៗនោះ សត្វទីទុយដ៏ធំមួយឈ្មោះ ព្រឹទ្ធាចារ្យប្រាជ្ញា បានហើរចុះមក។ ព្រឹទ្ធាចារ្យទីទុយបានពន្យល់ថា ពិភពសៀវភៅនេះកំពុងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់។ «ក្មេងប្រុស រិទ្ធិស័ក» ព្រឹទ្ធាចារ្យទីទុយនិយាយ «មេរៀនដ៏សំខាន់នៃភាពអត់ធ្មត់ និងការពិតមួយចំនួនត្រូវបានលុបចេញពីជំពូកចាស់ៗ ហើយអ្នកត្រូវតែរកវាឃើញដើម្បីឱ្យពិភពលោកនេះមានលំនឹងឡើងវិញ»។ ដំណើរផ្សងព្រេងរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើមនៅពេលនោះ ដោយមានផែនទីដែលជាទំព័ររហែកពីសៀវភៅកំណាព្យ។

គោលដៅទីមួយរបស់គាត់គឺដែនដីប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមើលទៅដូចជាប្រាសាទបុរាណដ៏ធំសម្បើម ដែលសាងសង់ពីពាក្យពេចន៍ និងអក្សរ។ នៅទីនោះ គាត់បានជួបនឹងរូបសំណាកមួយដែលបាក់បែក ហើយដែលតំណាងឱ្យ “ការចងចាំ”។ រូបសំណាកនោះបានប្រាប់គាត់ថា៖ «កាលណាអ្នកមិនសិក្សាពីអតីតកាល អ្នកនឹងត្រូវវង្វេងនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល»។ រិទ្ធិស័ក បានប្រើប្រាជ្ញារបស់ខ្លួន ដោយរៀបចំអក្សរដែលនៅរាយប៉ាយឱ្យទៅជាអត្ថបទដំបូន្មានដ៏មានន័យឡើងវិញ។ នៅពេលដែលគាត់ភ្ជាប់បំណែកអក្សរចាស់ៗទាំងនោះ រូបសំណាកការចងចាំក៏បានភ្លឺឡើង ហើយផ្តល់ឱ្យគាត់នូវគ្រាប់ពេជ្រតូចមួយ ដែលជាតំណាងឱ្យ ‘មេរៀនទីមួយ៖ ភាពស្មោះត្រង់’។

បន្ទាប់មក រិទ្ធិស័ក បានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទំព័រមួយទៀត ឆ្ពោះទៅកាន់ ‘សមុទ្រគណិតវិទ្យា’ ដែលជាតំបន់ដែលបង្កើតឡើងដោយតួលេខ និងរូបមន្ត។ នៅទីនោះ រលកសមុទ្រនីមួយៗគឺជាសមីការស្មុគស្មាញ។ គាត់ត្រូវតែជិះទូកតូចមួយដែលធ្វើពីសញ្ញាបូក និងដក។ ដើម្បីឱ្យទូកនោះធ្វើដំណើរទៅមុខបាន គាត់ត្រូវតែដោះស្រាយលំហាត់ពិបាកៗទាក់ទងនឹងការចែក និងការគុណ។ នៅពេលគាត់អាចដោះស្រាយបញ្ហាបានត្រឹមត្រូវ រូបមន្តទាំងអស់ក៏ប្រែទៅជាស្ពានរឹងមាំឆ្លងកាត់សមុទ្រ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃស្ពាន គាត់បានរកឃើញគ្រាប់ពេជ្រទីពីរ ដែលតំណាងឱ្យ ‘មេរៀនទីពីរ៖ ភាពត្រឹមត្រូវ’។

នៅពេលដែល រិទ្ធិស័ក ប្រមូលបានគ្រាប់ពេជ្រទាំងពីរ ព្រឹទ្ធាចារ្យទីទុយបានបង្ហាញខ្លួនម្ដងទៀត។ «អ្នកបានបំពេញបេសកកម្មហើយ រិទ្ធិស័ក! ឥឡូវនេះ ពិភពសៀវភៅនឹងមានស្ថិរភាពឡើងវិញ។ អ្នកបានបង្ហាញថា ការអានមិនមែនត្រឹមតែជាការមើលអក្សរប៉ុណ្ណោះទេ តែជាការចូលរួមផ្សងព្រេងក្នុងជីវិតពិត»។ ព្រឹទ្ធាចារ្យទីទុយបានយកគ្រាប់ពេជ្រទាំងពីរទៅដាក់នៅចំកណ្ដាលសៀវភៅដែល រិទ្ធិស័ក នាំមក។ ពន្លឺដ៏ខ្លាំងបានផុសចេញពីសៀវភៅ ធ្វើឱ្យពិភពលោកទាំងមូលមានភាពស្រស់ស្អាតនិងរស់រវើកឡើងវិញ។

ភ្លាមៗនោះ រិទ្ធិស័ក ក៏បានឃើញខ្លួនឯងនៅក្នុងបន្ទប់ដំបូលផ្ទះវិញ ដោយមានសៀវភៅក្រហមដាក់នៅលើភ្លៅរបស់គាត់។ ឥឡូវនេះ សៀវភៅនោះមានចំណងជើងថា «មេរៀនដ៏សំខាន់នៃជីវិត»។ គាត់បានយល់យ៉ាងច្បាស់ថា សៀវភៅនីមួយៗ មិនមែនគ្រាន់តែជាក្រដាសទេ ប៉ុន្តែជាទ្វារដែលអាចបើកទៅកាន់ដំណើរផ្សងព្រេងគ្មានទីបញ្ចប់។ ចាប់ពីថ្ងៃនោះមក រិទ្ធិស័ក លែងគិតថាជីវិតរបស់គាត់គួរឱ្យធុញទៀតហើយ ពីព្រោះគាត់ដឹងថា គ្រប់ចំណេះដឹងដែលគាត់អាន គឺសុទ្ធតែជាផ្នែកមួយនៃដំណើរផ្សងព្រេងដ៏អស្ចារ្យរបស់គាត់។ គាត់បានក្លាយជាក្មេងប្រុសម្នាក់ដែលស្រលាញ់ការអានកាន់តែខ្លាំង ដោយដឹងថាចំណេះដឹងគឺជាអំណាចពិតប្រាកដ។

ពាក្យគន្លឹះ និងអត្ថន័យ (Key Vocabulary)
- បន្ទប់ដំបូលផ្ទះ (Bantop Dombol Phteas): Attic ឬបន្ទប់តូចដែលស្ថិតនៅក្រោមដំបូលផ្ទះ សម្រាប់ទុករបស់របរចាស់ៗ។
- រស្មី (Reaksmei): Aura ឬពន្លឺភ្លឺថ្លាដែលចេញមកពីវត្ថុណាមួយ។
- ដំណើរផ្សងព្រេង (Domnaer Psong Preyng): Adventure ឬការធ្វើដំណើរប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ឬការរំភើប។
- ព្រឹទ្ធាចារ្យប្រាជ្ញា (Proeuttheachar Preachea): Wise Elder ឬអ្នកដែលមានចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ច្រើន។
- លំនឹង (Lumnueng): Balance ឬភាពស្មើគ្នា រវាងវត្ថុ ឬផ្នែកទាំងពីរ។
- កេរដំណែល (Keh Domnel): Legacy ឬអ្វីដែលបន្សល់ទុកពីអតីតកាល (ដូចជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬមេរៀន)។
- សមីការ (Samekar): Equation ឬកន្សោមគណិតវិទ្យាដែលបង្ហាញពីភាពស្មើគ្នា។
សារអប់រំ (Moral of the Story)
រឿងនេះបង្រៀនយើងថា សៀវភៅគឺជាមិត្តដ៏ល្អបំផុតរបស់យើង។ ការអានមិនមែនគ្រាន់តែជាការចំណាយពេលនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបើកទ្វារទៅកាន់ពិភពលោកថ្មី រៀនពីប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ និងគណិតវិទ្យា ក្នុងទម្រង់ជាដំណើរផ្សងព្រេង។ ចំណេះដឹងដែលយើងទទួលបានពីសៀវភៅ គឺជាអំណាចពិតប្រាកដដែលអាចនាំមកនូវភាពស្មោះត្រង់ (ភាពត្រឹមត្រូវ) និងប្រាជ្ញា (ភាពឆ្លាតវៃ) ដល់ជីវិតរបស់យើង។
លំហាត់បំពេញល្បះ (Fill in the blanks)
1. រិទ្ធិស័ក តែងតែចំណាយពេលអានសៀវភៅនៅក្នុង ។
2. ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅមុខលើសមុទ្រគណិតវិទ្យា គាត់ត្រូវដោះស្រាយ ។
3. គឺជាអ្នកណែនាំ រិទ្ធិស័ក នៅក្នុងពិភពសៀវភៅ។
4. រិទ្ធិស័ក បានយល់ថា ការអានគឺជា គ្មានទីបញ្ចប់។
សំនួរជ្រើសរើស (Multiple Choice)
សំណួរ និងចម្លើយ (Q&A)
- 4. តើអ្វីជាចំណងជើងនៃសៀវភៅអាថ៌កំបាំង បន្ទាប់ពី រិទ្ធិស័ក បានត្រឡប់មកវិញ?
ចម្លើយ: «មេរៀនដ៏សំខាន់នៃជីវិត»។ - 5. តើរូបសំណាកនៅក្នុងដែនដីប្រវត្តិសាស្ត្រតំណាងឱ្យអ្វី?
ចម្លើយ: រូបសំណាកនោះតំណាងឱ្យ “ការចងចាំ”។ - 6. តើ រិទ្ធិស័ក ត្រូវធ្វើអ្វីដើម្បីឱ្យទូករបស់គាត់ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រគណិតវិទ្យាបាន?
ចម្លើយ: គាត់ត្រូវតែដោះស្រាយលំហាត់ពិបាកៗទាក់ទងនឹងការចែក និងការគុណ។
