យើងឈានចូលមកដល់ចំណុចមួយដែលជាបេះដូងនៃសៀវភៅនេះ គឺផ្នែក «មិនកំណត់និយម» ឬ «Undefined»។ ផ្នែកនេះមិនមែនជាជំពូកស្តីពីបច្ចេកវិទ្យាណាមួយដែលកំពុងមានស្រាប់នោះទេ ប៉ុន្តែជាការពិភាក្សាយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីចន្លោះប្រហោងនៃការផ្លាស់ប្តូរ—ដែនដីដែលមិនទាន់ត្រូវបានគូសផែនទី ដែលជាកន្លែងដែលចំណេះដឹងថ្ងៃនេះក្លាយទៅជាហួសសម័យនៅថ្ងៃស្អែក។ នៅក្នុងសម័យកាលឌីជីថល ដែលល្បឿននៃនវានុវត្តន៍បានឈានដល់កម្រិតលោតផ្លោះ (Exponential Growth) ជំនាញដែលមានតម្លៃបំផុតមិនមែនជាការចងចាំទិន្នន័យជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជាសមត្ថភាពក្នុងការសម្របខ្លួន និងប្រតិកម្មទៅនឹងអ្វីដែលយើងមិនទាន់បានដឹង។ ផ្នែក «Undefined» នេះតម្រូវឱ្យយើងពិនិត្យមើលនូវភាពទន់ខ្សោយរបស់យើងនៅពេលប្រឈមមុខនឹងភាពមិនច្បាស់លាស់ ហើយបង្វែរភាពទន់ខ្សោយនោះទៅជាថាមពលនៃ ភាពវៃឆ្លាតសម្របខ្លួន (Adaptive Intelligence)។ វាគឺជាការអញ្ជើញឱ្យយើងរៀនពីរបៀបឈរជើងយ៉ាងរឹងមាំនៅលើដីដែលកំពុងរង្គោះរង្គើ។ ការរស់រានក្នុងយុគសម័យនេះមិនមែនជាបញ្ហានៃការចេះគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហានៃការមានភាពរហ័សរហួនគ្រប់គ្រាន់ខាងផ្លូវចិត្ត (Cognitive Agility) និងអាចអនុវត្ត ការគិតជ្រាបចូល (Transversal Thinking) នោះគឺការភ្ជាប់ចំណុចផ្សេងៗគ្នាដែលហាក់ដូចជាគ្មានទំនាក់ទំនងគ្នា—ពីសីលធម៌ទៅទិន្នន័យធំ (Big Data) ពីទស្សនវិជ្ជាទៅបច្ចេកវិទ្យា Blockchain។ ចំណុចសំខាន់នៃការរស់រានគឺស្ថិតនៅត្រង់ការស្វែងយល់នូវអ្វីដែលហៅថា «ចំណេះដឹងហួសសម័យ» (Knowledge Obsolescence)។ រាល់ការបណ្តុះបណ្តាល និងជំនាញបច្ចេកទេសទាំងអស់មានកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់កាន់តែខ្លីទៅៗ។ ប្រសិនបើយើងផ្តោតតែលើការបំពេញធុងចំណេះដឹងរបស់យើងជាមួយនឹងព័ត៌មានដែលអាចទាញយកបាន យើងនឹងបរាជ័យ។ ផ្ទុយទៅវិញ យើងត្រូវតែកសាងគ្រឹះនៃភាពធន់ខាងផ្លូវចិត្ត និងឆន្ទៈក្នុងការ «រៀនដកចេញ» (Unlearn) នូវគំរូនិងការសន្មត់ចាស់ៗ។ ផ្នែក «Undefined» តំណាងឱ្យតម្រូវការក្នុងការបង្កើត ក្រមសីលធម៌ឌីជីថលផ្ទាល់ខ្លួន (Personal Digital Ethic)។ នៅពេលដែលបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត (AI) អាចធ្វើការសម្រេចចិត្តស្មុគស្មាញ និងផលិតខ្លឹមសារដែលមិនអាចបែងចែកបានពីការពិត (ដូចជា Deepfakes) តើយើងអាចរក្សានូវតម្លៃជាមូលដ្ឋានរបស់យើងដោយរបៀបណា? តើយើងអាចការពារព្រំដែននៃមនុស្សជាតិរបស់យើងពីការពង្រីកនៃអរិយធម៌តាមបែប Algorithm ដោយរបៀបណា? វាទាមទារនូវភាពក្លាហានខាងបញ្ញា ដើម្បីទទួលស្គាល់ថាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការពិតរបស់យើងកំពុងផ្លាស់ប្តូរ។ យើងត្រូវតែក្លាយជាអ្នកកាន់ទស្សនវិជ្ជាដីកណ្ដាល—មិនត្រូវភ័យខ្លាចដោយការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាទេ ប៉ុន្តែក៏មិនត្រូវលង់លក់ដោយសារភាពងាយស្រួលរបស់វានោះដែរ។ ភាពរឹងមាំខាងក្នុង (Inner Resilience) និង សិល្បៈនៃការពិចារណាដោយឯករាជ្យ (The Art of Independent Discernment) គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏កម្របំផុតក្នុងការកំណត់បរិយាកាសថ្មីនេះ។ យើងមិនត្រឹមតែត្រូវរៀនពីរបៀបដំណើរការទិន្នន័យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវរៀនពីរបៀបបកស្រាយអត្ថន័យនៃទិន្នន័យនោះចំពោះជីវិតមនុស្ស និងសង្គម។ ការរស់រានមិនមែនជាអំពើអកម្មនោះទេ តែជាការរៀបចំយ៉ាងសកម្មដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អ្វីដែលមិនទាន់បានកើតឡើង។ ដើម្បី «កំណត់និយម» នូវផ្នែក «Undefined» យើងត្រូវតែអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្របីយ៉ាង៖ ទីមួយ ការវិនិយោគលើមូលធនបញ្ញា (Investment in Cognitive Capital)—មិនមែនក្នុងឧបករណ៍ទេ តែក្នុងខួរក្បាល។ នេះមានន័យថាការអនុវត្តការគិតប្រព័ន្ធ (Systems Thinking) និងការរៀនភាសានៃភាពស្មុគស្មាញ។ ទីពីរ ការទទួលយកភាពបរាជ័យជាដំណើរការពួនស្ទាក់ (Embracing Failure as Iterative Process)—ល្បឿននៃការផ្លាស់ប្តូរមានន័យថាយើងត្រូវតែបរាជ័យលឿន រៀនលឿន និងបន្តទៅមុខលឿន។ ភាពឥតខ្ចោះគឺជាសត្រូវនៃការសម្របខ្លួន។ ទីបី ការកសាងបណ្តាញនៃភាពចម្រុះ (Building Networks of Diversity)—ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងភាពមិនច្បាស់លាស់ យើងត្រូវការទស្សនៈចម្រុះ និងការពិភាក្សាប្រកបដោយការគោរព ដែលអាចបង្ហាញពីពិការភាពនៃតក្កវិជ្ជារបស់យើងផ្ទាល់។ ផ្នែក «Undefined» គឺជាការរំលឹកថាទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាបង្កើតឧបករណ៍របស់យើងក៏ដោយ វាគឺជាស្មារតីរបស់មនុស្សយើងដែលកំណត់គោលដៅ។ វាជាឱកាសដើម្បីឈប់ពឹងផ្អែកលើការណែនាំពីខាងក្រៅ ហើយចាប់ផ្តើមសរសេរកូដរស់រានរបស់យើងផ្ទាល់—កូដដែលត្រូវបានកសាងឡើងលើការយល់ដឹង ការចង់ដឹងចង់ឃើញ និងការប្តេជ្ញាចិត្តឥតងាករេដើម្បីរក្សានូវភាពជាមនុស្សនៅក្នុងពិភពលោកដែលកាន់តែមានលក្ខណៈមនុស្សយន្ត។ ការរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ថ្ងៃស្អែក គឺការរៀនឱ្យស្រឡាញ់ភាពមិនប្រក្រតីនៃថ្ងៃនេះ។