ភាពឆ្លាតវៃរបស់កុមារមិនមែនត្រូវបានវាស់វែងត្រឹមតែពិន្ទុល្អនៅក្នុងថ្នាក់រៀននោះទេ។ “កុមារឆ្លាត” គឺជាកុមារដែលមានការចង់ចេះចង់ដឹងខ្ពស់ មានភាពច្នៃប្រឌិត និងមានសមត្ថភាពក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ។ កុមារគ្រប់រូបសុទ្ធតែមានសក្តានុពលលាក់កំបាំង ហើយក្នុងនាមជាអាណាព្យាបាល ឬអ្នកអប់រំ តួនាទីរបស់យើងគឺជួយបំភ្លឺសក្តានុពលទាំងនោះឱ្យបញ្ចេញពន្លឺ។
តើកុមារឆ្លាតមានលក្ខណៈសម្បត្តិអ្វីខ្លះ?
មុននឹងយើងអាចជួយពួកគេបាន យើងត្រូវសង្កេតមើលសញ្ញាណនៃភាពឆ្លាតវៃរបស់ពួកគេជាមុនសិន។ ខាងក្រោមនេះជាលក្ខណៈទូទៅមួយចំនួន៖
- ការចង់ចេះចង់ដឹងខ្ពស់ (Curiosity): ពួកគេតែងតែមានសំណួរមាត់មិនទទេ ដូចជា “ហេតុអ្វី?” ឬ “តើវាដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច?”។ ពួកគេមិនងាយទទួលយកចម្លើយដោយងងឹតងងល់ឡើយ។
- ការសង្កេត និងការចងចាំល្អ (Good Memory): ពួកគេអាចចងចាំព័ត៌មានលម្អិត តូចៗដែលមនុស្សធំជួនកាលមើលរំលង ហើយអាចភ្ជាប់រឿងរ៉ាវមួយទៅរឿងរ៉ាវមួយទៀតបានយ៉ាងល្អ។
- ភាពច្នៃប្រឌិតក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា (Creative Problem Solving): នៅពេលជួបឧបសគ្គ ឬលេងល្បែងកម្សាន្ត ពួកគេតែងតែរកឃើញវិធីសាស្រ្តថ្មីៗ និងប្លែកៗដើម្បីដោះស្រាយវា។
- ការយល់ចិត្តអ្នកដទៃ (Emotional Intelligence): កុមារឆ្លាតមួយចំនួនធំ មានសមត្ថភាពយល់ពីអារម្មណ៍អ្នកជុំវិញខ្លួន ចេះចែករំលែក និងចេះលួងលោមអ្នកដទៃ។
គន្លឹះជាក់ស្តែង មួយជំហានម្តងៗ ក្នុងការជួយអភិវឌ្ឍភាពឆ្លាតវៃរបស់កុមារ
ការអប់រំកុមារត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ និងវិធីសាស្រ្តត្រឹមត្រូវ។ នេះគឺជាជំហានងាយៗដែលអ្នកអាចអនុវត្តបាន៖
ជំហានទី១៖ លើកទឹកចិត្ត និងផ្តល់តម្លៃលើការសួរសំណួរ នៅពេលកុមារសួរសំណួរច្រើន កុំបង្ហាញការធុញទ្រាន់។ សូមព្យាយាមឆ្លើយតបដោយភាពអត់ធ្មត់ និងប្រើឧទាហរណ៍ងាយៗ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនដឹងចម្លើយ សូមបបួលពួកគេឱ្យទៅស្វែងរកចម្លើយនោះជាមួយគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ អានសៀវភៅ ឬស្រាវជ្រាវតាមអ៊ីនធឺណិត) ដែលនេះបង្រៀនពួកគេពីរបៀបរៀនសូត្រដោយខ្លួនឯង។
ជំហានទី២៖ សរសើរលើ “ការព្យាយាម” ជាជាង “ភាពឆ្លាតវៃ” ជៀសវាងការនិយាយថា “កូនឆ្លាតណាស់!” ប៉ុន្តែគួរនិយាយថា “កូនពិតជាខិតខំប្រឹងប្រែងខ្លាំងណាស់ក្នុងការធ្វើកិច្ចការនេះ ពុក/ម៉ែ/លោកគ្រូ ពិតជាសប្បាយចិត្ត!”។ ការធ្វើបែបនេះជួយកសាង ផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន (Growth Mindset) ដែលធ្វើឱ្យកុមារជឿជាក់ថា សមត្ថភាពរបស់ពួកគេអាចរីកចម្រើនបានតាមរយៈការខិតខំ មិនមែនកើតមកចេះស្រាប់នោះទេ។
ជំហានទី៣៖ បង្កើតបរិយាកាសពោរពេញដោយការរៀនសូត្រ
- អានសៀវភៅជាមួយគ្នា៖ ការអានជួយពង្រីកវាក្យសព្ទ និងការស្រមើស្រមៃ។
- លេងល្បែងអប់រំ៖ ផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវល្បែងផ្គុំរូប (Puzzles) ការគូរគំនូរ ឬការសាងសង់ (Lego) ដែលទាមទារការគិត។
- សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ៖ បង្រៀនពួកគេតាមរយៈសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជារាប់ផ្លែឈើពេលទៅផ្សារ ឬរៀនពីពណ៌តាមរយៈសម្លៀកបំពាក់។
ជំហានទី៤៖ អនុញ្ញាតឱ្យពួកគេសាកល្បង និងទទួលស្គាល់កំហុស កុមារឆ្លាតត្រូវការចន្លោះដើម្បីសាកល្បងគំនិតរបស់ពួកគេ។ អនុញ្ញាតឱ្យពួកគេធ្វើខុស ព្រោះកំហុសគឺជាមេរៀនដ៏ល្អបំផុត។ នៅពេលពួកគេធ្វើខុស សូមណែនាំពួកគេដោយសួរថា “តើលើកក្រោយ យើងអាចធ្វើបែបណាដើម្បីឱ្យវាកាន់តែល្អ?” ជាជាងការស្តីបន្ទោស។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
កុមារគ្រប់រូបប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជដែលត្រូវការទឹក ជី និងពន្លឺព្រះអាទិត្យខុសៗគ្នា។ ភាពឆ្លាតវៃអាចត្រូវបានបណ្តុះ និងអភិវឌ្ឍតាមរយៈការគាំទ្រ ការផ្តល់កម្លាំងចិត្ត និងការណែនាំប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ ការអប់រំដែលពោរពេញដោយភាពកក់ក្តៅ និងការយកចិត្តទុកដាក់ គឺជាកូនសោរដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការបើកបង្ហាញភាពឆ្លាតវៃ និងភាពជោគជ័យរបស់ពួកគេនាពេលអនាគត។
